8.Sınıf İnkilap Tarihi Kavram Haritası Ve Özeti

AskinElibol

Öğrenci
13 Ara 2020
10,277
10
38
MİLLÎ UYANIŞ: BAĞIMSIZLIK YOLUNDA ATILAN ADIMLAR

KUVAYIMİLLİYE RUHU VE CEMİYETLER
Kuvayımilliye’nin Kurulmasında Kuvayımilliye’nin Önemi
İstanbul Hükûmetinin işgallere sessiz ✓ İşgallere karşı Türk halkının direnme azmini kalması artırmıştır.
Ordunun dağıtılması ✓ Millî Mücadele’nin başlamasına katkı
sağlamıştır.​
Silahlara el konulması
Düşmanı oyalamıştır.
Azınlıkların zararlı faaliyetleri
TBMM'ye karşı çıkan isyanları bastırmıştır.
Anadolu'da işgallerin başlaması
Yararlı Cemiyetler Zararlı Cemiyetler
Kilikyalılar Cemiyeti
Millî Kongre Cemiyeti
Trabzon Muhafaza-i Hukuk-ı
Azınlıkların Kurduğu Türklerin Kurduğu
Milliye Cemiyeti
Cemiyetler Cemiyetler
Doğu Anadolu Müdafaa-i
Hukuk-ı Milliye Cemiyeti ✓ Mavri Mira Cemiyeti ✓ Wilson Prensipleri Cemiyeti
İzmir Müdafaa-i Hukuk-ı ✓ Pontus Rum Cemiyeti ✓ Kürt Teali Cemiyeti
Osmaniye Cemiyeti ✓ Hınçak ve Taşnak Cemiyeti ✓ İngiliz Muhipleri Cemiyeti
Trakya Paşaeli Müdafaa-i ✓ Etnik-i Eterya Cemiyeti ✓ Hürriyet ve İtilaf Fırkası
Hukuk Cemiyeti ✓ İslam Teali Cemiyeti
Anadolu Kadınları Müdafaa-i
Vatan Cemiyeti Özellikleri
Özellikleri
İtilaf Devletleri tarafından des-
Türklerin kurduğu zararlı teklemişlerdir.
Özellikleri ✓ Bağımsız devlet kurmayı cemiyetlerdir.
Halkın kendi amaçlamışlardır. ✓ İtilaf Devletleri tarafından bölgesini korumak desteklenmişlerdir.
amacıyla kurduğu millî kuruluşlardır.
Halkın işgallere karşı doğal tepkisidir. ✓ Tam bağımsızlık ilkesine aykırı ✓ Ulusal bilincin doğmasına katkı sağlamışlardır. hareket etmişlerdir.
İstanbul Hükûmeti, İtilaf Devletleri ve azınlıklara karşı mücadele etmişlerdir.
Sivas Kongresi’nde bir çatı altında birleştirilmişlerdir.
MİLLÎ MÜCADELE BAŞLIYOR
Samsun’a Çıkış (19 Mayıs 1919)
M. Kemal Paşa bölgedeki güvenliği sağlaması için 9. Ordu Müfettişliği görevi ile Samsun’a gönderildi.
Mustafa Kemal Paşa’nın esas amacı halkı örgütleyerek Milli Mücadele’yi başlatmaktı.
Havza Genelgesi (28 - 29 Mayıs 1919) Mustafa Kemal Paşa ;
İşgallerin protesto edilmesini✓ İtilaf Devletleri ve İstanbul Hükûmetine karşı protesto telgrafları çekilmesini
Mitingler düzenlenmesini
Azınlıklara zarar verilmemesini istedi. Önemi
Millî bilincin uyandırılmasını amaçladı. ✓ Mustafa Kemal Paşa’nın işgallere karşı ilk resmî tepkisidir.
Amasya Genelgesi (22 Haziran 1919)
Vatanın bütünlüğü, milletin bağımsızlığı tehlikededir. ⇒ Millî Mücadele’nin gerekçesidir.
İstanbul Hükûmeti sorumluluğunu yerine ⇒ İstanbul Hükûmetine ilk kez karşı çıkılmıştır. getirmemektedir.
Milletin bağımsızlığını yine milletin azim ve kararı ⇒ Millî Mücadele’nin amaç ve yöntemi belirlenkurtaracaktır. miştir.
Her türlü etkiden uzak millî bir kurul oluşturulmalıdır. ⇒ Millî egemenliğe vurgu yapılmıştır. Temsil Heyetinin kurulmasından söz edilmiştir.
Sivas’ta millî bir kongre toplanmalıdır. ⇒ Millî iradeye önemi verilmiştir.
Önemi
Millî Mücadele’nin eyleme geçmesidir.
Erzurum Kongresi (23 Temmuz - 7 Ağustos 1919) ✓ Millî sınırlar içinde vatan bir bütündür, parçalanamaz.
⇒ Millî sınırlardan söz edilmiştir.
İstanbul Hükûmeti bağımsızlığı sağlayamazsa geçici bir hükûmet kurulacaktır.
⇒ İlk kez geçici bir hükûmet kurma fikri ortaya çıkmıştır.
Kuvayımilliye’yi etkili, millî iradeyi hâkim kılmak esastır.⇒ Millî bağımsızlık ve millî egemenlik vurgusu yapılmıştır.
Manda - himaye kabul edilemez. Tam bağımsızlık istenmiştir.
Mebusan Meclisi açılmalı, hükûmet denetlenmelidir.⇒ Millî iradeye önem verilmiştir.
Önemi
Toplanma şekli bakımından bölgesel, aldığı kararlar bakımından ulusaldır.
Manda ve himaye ilk kez reddedilmiştir.
Temsil Heyeti oluşturulmuş ve başkanlığına Mustafa Kemal Paşa getirilmiştir.
Sivas Kongresi (4 - 11 Eylül 1919)
Erzurum Kongresi kararları aynen kabul edilmiştir.
Bütün cemiyetler bir çatı altında toplanmıştır.
⇒ Millî Mücadele’yi tek merkezden yönetmek amaçlanmıştır.
Manda ve himaye reddedilmiştir.
⇒ Kesin olarak tam bağımsızlık istenmiştir.
Temsil Heyeti’nin üye sayısı 16’ya çıkarılmıştır.
⇒ Temsil Heyeti, TBMM açılıncaya kadar hükûmet görevini yaparak millet adına söz söylemeye yetkili hâle gelmiştir.
Önemi
Her bakımdan ulusaldır.
Kamuoyunu bilgilendirmek için İrade-i Milliye gazetesi çıkarılmıştır.
Temsil Heyeti başkanı Mustafa Kemal Paşa’dır.
Ali Fuat Paşa, Batı Cephesi’ne komutan olarak atanmıştır.
İstanbul Hükûmeti istifa etmiştir.
Amasya Görüşmeleri (20 - 22 Ekim 1919)
İstanbul Hükûmetinin temsilcisi Salih Paşa ile Temsil Heyeti temsilcisi Mustafa Kemal Paşa arasında yapılmıştır.
Meclisin toplanması kararı alınmıştır.
Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyetinin varlığı tanınacaktır.
⇒ Temsil Heyeti İstanbul Hükûmeti tarafından resmen tanınmıştır.
Temsil Heyetinin izni olmadan anlaşma yapılmayacaktı.⇒ Milletin hakları korunmaya çalışılmıştır.
Önemi
Temsil Heyetinin gücü artmıştır.
İstanbul Hükûmeti sadece meclisin açılması kararını onaylamıştır.
Mebusan Meclisinin Açılması - Misakımillî Kararları (28 Ocak 1920) ✓ Mustafa Kemal’in istekleri gerçekleşmemiştir.
Misakımillî Kararları:
Mondros Ateşkes Antlaşması imzalandığı sırada işgal olmayan yerler birbirinden ayrılmaz bir bütündür.
⇒ İşgallere karşı çıkılmıştır.
Kars, Ardahan, Batum ve Batı Trakya’da halk oyuna başvurulacaktır.
⇒ Bölge halkının Türk olması etkili olmuştur.
Azınlık hakları, komşu ülkelerdeki Müslümanlara verilen haklar kadar olmalıdır.
⇒ Devletler arası eşitlik benimsenmiştir.
Siyasi, adli, mali sınırlamalar kaldırılmalıdır.
⇒ Kapitülasyonların kaldırılması istenmiştir.
Önemi
Millî Mücadele’nin siyasi programıdır. ✓ Millî sınırlar çizilmiştir.
Bu kararlardan sonra İtilaf Devletleri İstanbul’u işgal etmiştir. Mebusan Meclisi dağıtılmış ve Anadolu’da yeni bir meclis için çalışmalar başlamıştır.
Ankara’nın Merkez Seçilmesinde
Güvenli bir yer olması ✓ Batı Cephesi’ne yakın olması
Halkının vatansever olması ✓ Ulaşım ve haberleşme imkânlarının gelişmiş olması etkili olmuştur.
Temsil Heyetinin Ankara’ya Gelişi (27 Aralık 1919)
Mustafa Kemal Paşa ve Temsil Heyeti üyeleri 27 Aralık 1919’da Ankara’ya geldi ve burası merkez yapıldı.
TBMM’nin Açılması (23 Nisan 1920)
Meclis başkanlığına Mustafa Kemal seçildi.
Kararları:
Hükûmet kurmak zorunludur. ⇒ Temsil Heyetinin görevi sona ermiştir.
Geçici hükûmet başkanı ve padişah vekili atanmamalıdır. ⇒ Meclis kalıcı ve kimseye bağlı değildir.
Yasama ve yürütme yetkisi TBMM’ye aittir. ⇒ Güçler birliği ilkesi benimsenmiştir.
Meclis başkanı hükûmetin de başkanıdır. ⇒ Meclis hükûmeti sistemi uygulanmıştır.
I. Meclis → Kurucu, demokratik, çoğulcu ve savaşçıdır.
TBMM’ye Karşı Çıkan Ayaklanmalar​
İstanbul Hükûmetinin Çıkardığı Ayaklanmalarİstanbul Hükûmeti ile İtilaf
Devletlerinin Birlikte Çıkardığı
Ayaklanmalar
Azınlıkların Çıkardığı​
Ayaklanmalar
Kuvayımilliye Liderlerlerinin Çıkardığını Ayaklanmalar
Kuvayi İnzibatiye İsyanı
Ahmet Anzavur İsyanı
Bolu, Düzce, Hendek, Adapazarı Ayaklanmaları
Bozkır • Yozgat • Afyon • Koçgiri
Çapanoğlu Millî Aşireti İsyanı
Rum İsyanları
Ermeni İsyanları
Çerkez Ethem İsyanı
Demirci Mehmet Efe İsyanı
Olumsuz Sonuçları Olumlu Sonuçları
Silah, para, asker gücü boşa harcandı.
Kurtuluş Savaşı’nın kazanılması gecikti.
TBMM’nin otoritesi arttı.
TBMM’nin teşkilatlanması hızlandı.
Sevr Barış Antlaşması Egemenliğimize aykırıdır. ⇒ Ekonomik bağımsızlık kalktı. Önemi ve Sonuçları

(10 Ağustos 1920) ✓ Azınlık hakları genişletile- ✓ Doğuda Kürt ve Ermeni ✓ Türk halkı için
İstanbul Hükûmeti ile cek. devleti kurulacak. ölüm fermanıdır.
İtilaf Devletleri arasında ⇒ İç işlerimize karışılma imkânı Sınırlar ✓ Meclis onaylamadıimzalandı. elde edildi. İngiltere → Arabistan ve Irak’ı ğı için geçersizdir.
Maddeleri ✓ Zorunlu askerlik olmaya- Yunanistan → Doğu Trakya, Batı ✓ Türk halkını
İstanbul → Barış cak. Anadolu, Ege Adalarını yıldırmamıştır. şartlarına uyulması şartıyla Osmanlı’da ✓ Silah gücü sınırlandırılacak. FransaAdana, Malatya, Sivas ve→ Antep, Urfa, Suriye, ✓ Uygulanamamıştır.
kalacak. ✓ Kapitülasyonlardan
çevresini ✓ Boğazlar her devletin İtilaf Devletleri yararlana-
gemisine açık olacak. cak. İtalya → Rodos ve On İki Ada,
Türk üyesi olmayan ✓ Savaş tazminatı ödenecek. Antalya, Konya yöresi ve Batı komisyon kurulacak. Anadolu’yu işgal edebilecek.

DOĞU CEPHESİ
✓ Bu cephede Ermenilerle mücadele edilmiştir.

Kurtuluş Savaşı Öncesi
Ermeni Sorunu
19. yy. sonralarından itibaren Rusya ve İngiltere, Ermenileri kışkırtıyordu.

Taşnak ve Hınçak Cemiyetlerini kuran Ermeniler isyan çıkarmışlardı.

I. Dünya Savaşı sırasında Rusya ile anlaşan Ermeniler Türkleri katletmeye başladılar.

Bunun üzerine Osmanlı

Devleti Sevk ve İskân Kanunu çıkartarak Ermenileri daha güvenli yerlere göç ettirdi.

Doğu Cephesi genel olarak Doğu Anadolu Bölgesi’ni kapsar.

Kurtuluş Savaşı Dönemi
Ermeni Sorunu
Doğu Anadolu’da Ermeni devleti kurmak isteyen Ermenilerle TBMM arasında yapılan savaşı TBMM kazandı. Gümrü Antlaşması imzalandı.

3 Aralık 1920 Gümrü

Antlaşması’na göre,

(TBMM - Ermenistan)


Sınır, Aras Nehri ile Çıldır Gölü hattı olacak.

Ermenistan, Doğu Anadolu’daki iddialarından vazgeçecek.

Ermenistan Türkiye’ye karşı düşmanca harekette bulunmayacak.

Önemi
TBMM’nin ilk askerî ve siyasi başarısıdır.

Misakimilliyî tanıyan ilk devlet Ermenistan’dır.

Doğu Cephesi büyük ölçüde kapandı.

Ermeni Sorunu sona erdi.

KURTULUŞ

SAVAŞI

GÜNEY CEPHESİ

Bu cephede Fransızlar ve Ermenilerle mücadele edildi.

İngiltere Antep, Urfa, Maraş, Hatay, Mersin ve Osmaniye’yi Fransa’ya devretti.

İşgallere karşı ilk direniş Hatay Dörtyol’da oldu.

Bölgede Ermenilerin yaptığı katliamlara Türk halkı sessiz kalmadı.

Maraş’ta Sütçü İmam, Urfa’da Ali Saip Ursavaş, Antep’te Şahin Bey önderliğinde düşmanla mücadele edildi.

Bu cephede Kuvayimillîye birlikleri mücadele etmiştir.

Uzun mücadeleler sonunda

Fransa’yla yapılan Ankara Antlaşması ile düşman bölgeyi terk etti.

TBMM tarafından Antep’e 1921 yılında “Gazi”, Maraş’a 1973 yılında “Kahraman”, Urfa’ya 1984 yılında

“Şanlı” unvanları verildi.

Güney bölgelerimizi işgal eden İtalya Türklerle silahlı mücadeleye girmedi.

İtalyanlar II. İnönü Savaşı sonrası işgal ettikleri yerleri boşaltmaya başladı. Sakarya Savaşı’ndan sonra tamamen çekildi.

724 şiir arasından Mehmet Âkif Ersoy’un şiiri “İstiklal Marşı” olarak seçildi.

BATI CEPHESİ
Bu cephe İzmir’in işgalinden hemen sonra kurulmuştur. Yunanlılarla mücadele edilmiştir.

Başlangıçta Kuvayımilliye birlikleriyle mücadele edildi. İstenilen başarı elde edilemeyince düzenli orduya geçildi.

I. İnönü Savaşı (6 - 11 Ocak 1921)
Yunan taarruzu karşısında güçlü bir savunma yapan İsmet Paşa komutasındaki Türk ordusu başarılı oldu.

Düzenli ordunun ilk başarısıdır.

Ulusal Sonuçları
İsmet Paşa generalliğe getirildi. 1921 Anayasası kabul edildi.

Uluslararası Sonuçları
a) Londra Konferansı (23 Şubat - 12 Mart 1921)


Konferansa İtilaf Devletleri, hem TBMM’yi hem de İstanbul Hükûmetini çağırarak Türk tarafı arasındaki görüş ayrılığından yararlanmak istedi.

TBMM’nin amacı barışçıl şekilde dünyaya Misakımillî’yi tanıtmaktı.

İtilaf Devletleri Sevr’i kabul ettirmeye çalıştı.

Konferansta sonuç alınamadı. İtilaf Devletleri TBMM’yi resmen tanıdı.

b) Türk - Afgan Dostluk Antlaşması

(1 Mart 1921)


Afganistan’la TBMM arasında dostluk antlaşması imzalandı.

TBMM’yi tanıyan ilk Müslüman ülke

Afganistan’dır.

c) Moskova Antlaşması (16 Mart 1921)

✓ SSCB ile TBMM arasında imzalandı. İki tarafın ortak düşman karşısında olması antlaşmanın imzalanmasında etkili olmuştur.

Önemli Maddeleri
Birinin tanımadığı antlaşmayı diğeri de tanımayacaktır.

✱ Uluslararası alanda birlikte hareket edilecektir.

Osmanlı ile Çarlık Rusya arasındaki antlaşmalar geçersiz sayılacaktır.

✱ İki devlette rejim değişikliği oldu.

✱ Batum Gürcistan’da kalacak.

✱ Batum’un Gürcistan’a verilmesi Misakımillî’den verilen ilk tavizdir.

Doğu sınırımız çizilmiştir.

II. İnönü Savaşı (23 Mart - 1 Nisan 1921)
Kütahya - Eskişehir Savaşları (10 - 24 Temmuz 1921)

Yunan taarruzu, Türk ordusu karşısında başarılı

Yunan taarruzu karşısında yorgun olan Türk ordusu

olamadı. taktik gereği Sakarya Nehri’nin doğusuna çekildi.

Sonuçları:

Halkın TBMM’ye olan güveni arttı. Sonuçları:

İyimser hava kayboldu. ✓ İtalya Anadolu’yu boşaltmaya başladı.

Mustafa Kemal’e olan muhalefet arttı. ✓ Mustafa Kemal Paşa, İsmet Paşa’ya tebrik telgrafı gönderdi.