8.Sınıf İnkılap Tarihi 1.Dünya Savaşı

AskinElibol

Öğretmen
13 Ara 2020
15,387
14
38
BİRİNCİ DÜNYA SAVAŞI 1914-1918

Birinci Dünya Savaşı öncesinde Avrupa’nın genel durumuna bakıldığında; Sanayi İnkılabı ve Fransız İhtilalinin etkileri görülmektedir.

İtalya (1870) ve Almanya (1871) siyasi birliklerini kurarak Avrupa siyasetine dahil olmuşlarıdır.

İngiltere ve Fransa, Almanya’ya karşı birbirine yakınlaşmaya başlamıştır.

Avusturya-Macaristan İmparatorluğu, Rusya’ya karşı Almanya ile yakınlaşmıştır.

Avrupa devletleri kendi aralarında gruplaşmıştır. Üçlü İttifak ve Üçlü İtilaf adı verilen bloklar oluşmuştur.

I.DÜNYA SAVAŞININ SEBEPLERİ

GENEL SEBEPLER

1-Fransız İhtilali
’yle ortaya çıkan milliyetçilik akımının etkisiyle azınlık isyanlarının yaygınlaşması (siyasi)

Sanayi İnkılabı
ile ortaya çıkan hammadde ihtiyacı ve pazar arayışının sömürgeciliği hızlandırması (ekonomik)

Avrupalı devletlerarasındaki gruplaşma 4- Silahlanma yarışı

ÖZEL SEBEPLER:


İngiltere ile Almanya arasındaki sanayileşme rekabeti.

Fransa'nın zengin kömür yataklarına sahip Alsas-Loren bölgesini Almanya'dan geri almak istemesi

Avusturya Macaristan İmparatorluğu ve Rusya arasındaki Balkanlara hâkim olma mücadelesi.

4-
İngiltere ve Fransa'nın mevcut sömürgelerini koruma düşüncesi.

ASIL SEBEP: Avrupa devletleri arasındaki ekonomik çıkar çatışmasıdır.



Üçlü İttifak (1882): Almanya, Avusturya- Macaristan, İtalya


Üçlü İtilaf (1907) : İngiltere, Fransa, Rusya

---------

İttifak Devletleri: Almanya, Avusturya- Macaristan, Osmanlı İmparatorluğu, Bulgaristan, İtalya (İtalya sonradan taraf değiştirmiştir.)



İtilaf Devletleri:
İngiltere, Fransa, Rusya, İtalya, Sırbistan, Belçika, Japonya, Romanya,Portekiz, ABD, Yunanistan, Brezilya



Bilgi:
Avrupa devletlerinin gruplaşmasında vebirbirine yakınlaşmasında siyasi ve ekonomik çıkarlar etkili olmuştur.





GÖRÜNÜR (SAVAŞI BAŞLATAN) SEBEP:


Saraybosna’yı ziyaret eden Avusturya-Macaristan İmparatorluğu veliahtının Sırplı bir genç tarafından öldürülmesi üzerine Avusturya-Macaristan İmparatorluğu, Sırbistan'a savaş açtı. Rusya Sırbistan'ın yanında yer aldı. Almanya Avusturya Macaristan’ın, İngiltere ve Fransa ise Rusya’nın yanında yer aldı.

Yorum: Olayların görünen nedenleri dışında başka nedenleri de olabilir.



PanSlavizm: Rusya’nın, Balkanlarda yaşayan Slav ırkından olan Ortodoksları bir çatı altında toplamak ve İstanbul ve Boğazları ele geçirerek Akdeniz’e açılmak için izlediği politika.



Bilgi:
Mustafa Kemal, I. Dünya Savaşı çıktığı sırada Sofya'da askeri ateşe olarak bulunuyordu.



OSMANLI DEVLETİNE KARŞI POLİTİKALAR



İngiltere:
Uzakdoğu sömürgelerini korumak ve Almanya’nın Osmanlı Devleti ile yakınlaşmasını önlemek için azınlıkları ve Arapları Osmanlı’ya karşı ayaklandırmıştır.



Fransa:
Osmanlı ülkesinde yaşayan gayri Müslimleri kışkırtarak siyasi baskılarını arttırmış ve bu yolla Osmanlıyı ele geçirmeye çalışmıştır.

Avusturya Macaristan İmparatorluğu:


Osmanlı’nın Avrupa’daki topraklarını ele geçirerek Balkanlar’da egemenlik kurmayı ve Ege denizine ulaşmayı amaçlamıştır.

Rusya:
İstanbul ve Çanakkale boğazlarını ele geçirerek sıcak denizlere inmeyi ve başkenti İstanbul olan bir Slav imparatorluğu kurmayı amaçlamıştır. Bu amaçla Panslavizm politikası gütmüştür.

Almanya: Siyasi birliğini geç tamamlamış, İngiltere ile rekabet edebilmek için Osmanlı’nın Ortadoğu’daki zenginliklerini ele geçirmeyi amaçlamış, bu nedenle Osmanlı ülkesine yatırımlar yaparak ekonomik ve askeri etkinliğini arttırmaya çalışmıştır.



İtalya:
Siyasi birliğini geç tamamlayan ve sömürge yarışında geç kalan İtalya, Osmanlı topraklarını ele geçirmek için büyük devletlerle birlikte hareket etmiştir.



ABD:
Osmanlı üzerinde söz sahibi olmak için Osmanlı topraklarında okul, hastane, matbaa gibi kurumlar açarak siyasi ve ekonomik nüfuz(güç) kazanmıştır







OSMANLI DEVLETİ’NİN I. DÜNYA SAVAŞINA KATILMASI

Genel Durum:


Osmanlı Devleti Trablusgarp ve Balkan savaşlarından yeni çıkmıştı. Ordusu zayıf, donanması yetersizdi.

Bir yandan ülke güvenliğini sağlamaya çalışırken diğer yandan da siyasi yalnızlıktan kurtulmak için girişimlerde bulunmaya başladı.

Osmanlı Devleti, Almanya'ya güvenemediği için İtilaf Devletlerine yakınlaşmaya çalışmış ancak



İtilaf Devletleri Osmanlı Devleti'ni yanlarına almak istememişlerdir.

Osmanlı Devleti başlangıçta;


Kapitülasyonların kaldırılması,

Ege adalarının geri verilmesi,

Mısır sorununun çözülmesi, gibi isteklerini İtilaf Devletlerine iletmiş ancak bu isteklerin İngiltere tarafından reddedilmesi, Osmanlı Devleti'nin Almanya'ya yakınlaşmasına neden olmuştur.

Bunun üzerine Osmanlı Devleti; Ülke genelinde seferberlik başlattı.

Tarafsızlığını ilan etti.

Kapitülasyonları tek taraflı olarak kaldırdı. (Ekonomik baskılardan kurtulmak)

Boğazları ulaşıma kapattı. (Başkent İstanbul’un güvenliğini sağlamak)

(Osmanlı Devleti'nin tarafsızlığı İtilaf Devletleri tarafından desteklendi.)



Bilgi:
İtilaf Devletlerinin Osmanlı Devletinin ittifak isteklerini reddetmesinde, Osmanlı Devletini paylaşma planları etkili olmuştur. İtilaf Devletleri, savaş sonunda Osmanlıyı kendi aralarında paylaşmayı düşünüyorlardı



Almanya’nın Osmanlı Devleti'ni kendi yanında savaşa çekme nedenleri:



Savaşı geniş bir alana yayarak yükünü hafifletmek Osmanlı Devleti'nin jeopolitik(coğrafi) konumundan yararlanmak Osmanlı halifesinin dini ve siyasi gücünden yararlanmak
Geçiş yollarını kontrol altında tutarak İtilaf Devletlerinin Rusya'ya yardım götürmesini önlemek ve İngiltere’nin sömürgelerine giden yolları kesmek.



Osmanlı Devleti’nin Almanya’nın yanında savaşa katılma nedenleri:


Son zamanlarda kaybettiği toprakları geri almak,

Siyasi yalnızlıktan kurtulmak,

Almanya'nın savaşı kazanacağına inanılması,

Osmanlı devlet adamlarının (İttihat ve Terakki Partisi) Alman hayranlığı,

İngiltere, Fransa ve Rusya’nın düşmanca politikaları,

Coğrafi konumu itibariyle savaş dışında kalmanın zorluğu, Kapitülasyonlardan kurtulmak,

İtilaf Devletlerinin Osmanlı Devletini Paylaşma Planları

İtilaf Devletlerinin Osmanlı Devletini paylaşmak için kendi aralarında yaptıkları bazı gizli antlaşmalar vardı.



Buna göre;



Rusya;
İstanbul, Boğazlar, Karadeniz kıyıları ve Doğu Anadolu’yu

Fransa;
Suriye ve Güneydoğu Anadolu’yu

İtalya;
Batı Anadolu (İzmir), Antalya’yı



İngiltere; Irak ve Arabistan’ı alacaktı.

Osmanlı Devleti’nin Savaşa Girmesi

Akdeniz'de İngilizlerden kaçan iki Alman ( Goben ve Breslav ) gemisi Çanakkale Boğazını geçerek Osmanlı Devletine sığındı. Uluslararası hukuk kurallarına göre Osmanlı Devletinin bu gemilere el koyması ve mürettebatını tutuklaması gerekirdi. Osmanlı Devleti bu iki gemiyi satın aldığını açıklayarak bu gemilere Yavuz ve Midilli adını verdi. Türk bayrağı çekilen bu gemiler, Karadeniz’e çıkarak Rus limanlarını bombaladı. Böylece Osmanlı Devleti fiilen savaşa girmiş oldu. (Kasım 1914)

Bilgi:
Osmanlı Devleti’nin Rusya’ya savaş ilan etmesinde Harbiye Nazırı (Savunma Bakanı) Enver Paşa ile Almanya arasında yapılan gizli antlaşma etkili olmuştur. Padişahın ve hükümetin haberi yoktur.



Osmanlı Devleti'nin Savaşa Girmesiyle;


1-Savaş geniş bir alana yayılmış,

2-Savaşın süresi uzamış,

3-Yeni cepheler açılmış, mevcut cepheler genişlemiş,

4-Almanya büyük ölçüde rahatlamış,

5-İtilaf Devletlerinin (özellikle Rusya) işi zorlaşmıştır.